خوێندنەوەی کات

خوێندنەوەی کات، یەکێکە لەو بابەتانەی هێشتا یەکلا نەبووەتەوە. کاتژمێر، ئامێرەکەیە کە کاتی پێ دەپێورێت. زۆرێک لە نووسەران، بە ناچاری لەبەر نەبوونی وشەی گونجاو و بەکارنەھێنانی وشەی بێگانە، بۆ پێواندنی کاتەکەش بەکاری دەھێنن.  ئەم گرفتە لە زمانی عەرەبیشدا هەیە. بە ئامێرەکە و پێواندنی کاتیش هەر دەگوترێ: “الساعة”. نووسەرانی کوردیش لەو ڕوانگەیەی زمانێکی زەنگینی وەک عەرەرەبی پێی چارە نەبووە، دەڵێن ئاسایییە با ئێمەش بۆ هەردووکی هەر بنووسین: کاتژمێر.

پێشنیازی “دەمژمێر” یان هەر “کات” لای بەشێک لە نووسەران پەسەندن. نموونە:

ڕۆژی شەممە، دەمژمێر: 12ی نیوەڕۆ.

ڕۆژی هەینی، کات: 6ی ئێوارە.

بەکارهێنانی وشەی “کاژێر” کە کورتکراوەی “کات + ژمێر”ـە وەک چۆن لەمێژە کورد ئەو جۆرە کورتکردنەوانەی بەکار هێناوە: نەورۆز (نوێ ڕۆژ)، ڕۆڤین (ڕۆژی ئەڤین)، ڕۆئاوا، ڕۆژاوا (ڕۆژئاوا) ئاسایی دەبوو، ئەگەر خۆی وشەی “کاژێر” مانایەکی دیکە نەبەخشێت. کاژێر لە زمانی کوردیدا مانایەکی دیکەی هەیە. تا بە وشەیەکی داتاشراوی نوێ، وشەیەکی ڕەسەن نەکوژین، باشترە بەکاری نەهێنین.

بڵاوکراوە لێکچووەکان

  • ئاوه‌ڵناو

    ئاوەڵناو (ھاوەڵناو)، یەکێکە لە بەشەکانی ئاخاوتن، وەسفی ناوێک یان جێناوێک دەکات، بەھۆیەوە دەبێتە تەواوکەری ناو یان جێناوەکە یان تەواوکەری ئاوەڵناوێکی…

  • کاتێک “بە” دەچێتە سەر وشەیەک

    کاتێک “بە” دەچێتە سەر وشەیەک و دەبێتە ئاوەڵکاری ڕوونکردنەوە بۆ کارەکە، ئەوا بە وشەکەوە دەلکێت. وەک: بەدڵنیایی، بەتووڕەیی، بەخێرایی، بەشادی،…

  • ناساندن بە شوێن

    جۆرێک لە ناسناو لەناو کورددا، پێوەستە بە شوێنەوە، لەم کاتەدا پیتی “ی” پێوە دەلکێت.  وەک: ئه‌حمه‌د پێنجوێنی، کارزان هه‌ولێری، سه‌عدوون…

  • کاتێک “بێ” لەگەڵ وشەیەکی دیکەدا دێت

    کاتێک “بێ” لەگەڵ وشەیەکی دیکەدا دێت، ئەگەر ناوێکت هه‌بوو و خاوەندارییەتییەکەی لێ سه‌ندرابێته‌وه‌، ئەوا پێوەی دەلکێت. وەک: بێکەس، بێباوک، بێبار،…

  • پیت

    سەرەتا دەبێت ئەوە بزانین، جۆری ئەلفوبێی  ڕێنووس، پێوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە ڕێزمان و زمانەکەوە نییە و دەکرێت بە ھەر جۆرە ئەلفوبێیەک،…